Κυριακή, 14 Οκτωβρίου 2012

Out for creativity


De Bono’s Six Thinking Hats

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Αυτή η μέθοδος σκέψης είναι ένα καινούριο εργαλείο στα χέρια προσώπων και ομάδων. Είναι μία απλή και αποτελεσματική τεχνική που ενισχύει την παραγωγικότητα και τη δημιουργικότητα, γλυτώνοντας, από την άλλη πλευρά, πολύτιμο εργασιακό ή εκπαιδευτικό χρόνο από τις ομάδες.Are Designed

http://edwarddebonofoundation.com/wp-content/uploads/slideshow-gallery/img1.JPG

Find a new world within the de Bono programmes for thinking and innovation

 

Οι ομάδες μαθαίνουν να σκέφτονται μέσα από 6 διαφορετικές οπτικές. Κάθε οπτική εκφράζεται μέσα από την υιοθέτηση ενός «σκεπτόμενου καπέλου». Φορώντας νοερά το καπέλο του, μπορεί κανείς να εστιάσει σε συγκεκριμένες παραμέτρους ενός προβλήματος που ενδεχομένως έχει τεθεί προς συζήτηση, ενώ αλλάζοντας καπέλο να εξετάσει το πρόβλημα από άλλη πλευρά. Κατ’αυτόν τον τρόπο, οι ομάδες αξιοποιούν στο μέγιστο δυνατό τις γνώσεις τους, τις δεξιότητές τους αλλά και τη δημιουργικότητά τους.

ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

ü  Μετριασμός προσωπικών εγωισμών και αποφυγή κακών αποφάσεων

ü  Περισσότερο ενδελεχής μελέτη των καταστάσεων με τη συμβολή όλων των μελών της ομάδας

ü  Αύξηση παραγωγικότητας και αποτελεσματικότητας

ü  Ενίσχυση της δημιουργικότητας

ü  Προσωπικό όφελος από την ομαδική εργασία, τη συμμετοχικότητα και την ανταλλαγή απόψεων

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΕΞΙ ΚΑΠΕΛΑ


Το άσπρο καπέλο: Πληροφορίες που τις χρειαζόμαστε

Ø  Αντικειμενικότητα

Ø  Ουδετερότητα

Ø  Γεγονότα

Ø  Εντοπισμός αδυναμιών και ελλείψεων

Ø  Όχι προσωπικές εκτιμήσεις


Το κίτρινο καπέλο: Αισιοδοξία

Ø  Θετικότητα

Ø  Εποικοδομητικότητα

Ø  Δημιουργικότητα

Ø  Επιχειρηματολογία

Ø  Οραματισμός


Το πράσινο καπέλο: Εναλλακτικές προτάσεις

Ø  Ανάπτυξη ιδεών

Ø  Δημιουργική σκέψη

Ø  Νέες αντιλήψεις

Ø  Κίνηση από μία ιδέα προς άλλες

Ø  Όχι απαραιτήτως χρήση της λογικής


Το κόκκινο καπέλο: Διαίσθηση

Ø  «Νομιμοποίηση» χρήσης συναισθημάτων

Ø  «Μου αρέσει» - «Δεν μου αρέσει» - «Φοβάμαι πως…»

Ø  Μη αντικειμενικότητα/Υποκειμενικότητα

Ø  Ο λόγος που στηρίζομαι σε μία ιδέα; Απλά, δεν υπάρχει κάτι τέτοιο

Ø  Το κατάλληλο πλαίσιο για να ανακαλύψεις πως αισθάνεται κάποιος για το πρόβλημα


Το μαύρο καπέλο: «Ο συνήγορος του διαβόλου»

Ø  Αρνητική, επικριτική σκέψη

Ø  Ανάλυση παραγόντων κινδύνου

Ø  Παρουσιάσεις με βάση τη λογική

Ø  Επισήμανση κινδύνων/προβλημάτων/εμποδίων

Ø  Εντοπισμός μειονεξιών


Το μπλε καπέλο: Γενική εποπτεία

Ø  ‘Ελεγχος

Ø  Οργάνωση σκέψης

Ø  Θεμελίωση σωστών πλαισίων σκέψης για τη διερεύνηση του θέματος

Ø  Επιλογή κατάλληλου καπέλου στην κάθε περίσταση

Ø  Επισκόπηση, συμπεράσματα, τήρηση κανόνων
 

ΜΙΑ ΙΔΕΑ ΓΙΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ

ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ

ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΕΠΙΠΕΔΟ: Β1-Β2  CEFR (An integrated skills process)

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2-3 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ

ΔΥΝΑΤΗ ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΑΛΛΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ: ΕΙΚΑΣΤΙΚΑΖΩΓΡΑΦΙΚΗΠΟΙΗΣΗΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ

Γενικός σκοπός: Να ευαισθητοποιηθούν οι μαθητές σε θέματα μετανάστευσης μέσα από ένα ανθρωπιστικό πρίσμα θεώρησης του θέματος

Επιμέρους στόχοι:

·         Να γνωρίσουν και να κατανοήσουν οι μαθητές απτά προβλήματα της καθημερινότητας του μετανάστη

·         Να έρθουν σε επαφή με λογοτεχνία (πεζό λόγο & ποίηση) που αφορά στο θέμα της μετανάστευσης

·         Να εκφραστούν μέσω της τέχνης

·         Να διαμορφώσουν συνεργατική αντίληψη

·         Να αξιοποιήσουν τις γνώσεις τους στην πληροφορική
·         Να «σκεφθούν παράλληλα» (lateral thinking)
  • Να αυτενεργήσουν
Γλωσσικές και επικοινωνιακές δεξιότητες: (Εδώ μπορείτε να προσθέσετε και μία language awareness πλευρά στο μάθημα ζητώντας από τους μαθητές να συμπληρώσουν γραμματικές, λεξιλογικές και άλλες ασκήσεις)
Βήμα 1ο
Εξηγούμε στους μαθητές τη μεθοδολογία των 6 thinking hats κωδικοποιημένα δηλαδή εν συντομία (άσπρο καπέλο). Χωρίζονται σε ομάδες - ανάλογα με την οπτική που αρχικά φαίνεται να τους ενδιαφέρει (κόκκινο καπέλο) - που η κάθε μία αποτελείται από το ίδιο χρώμα καπέλου.
Βήμα 2ο
Με καταιγισμό ιδεών (brainstorming) αντλούμε από τους μαθητές λέξεις, σκέψεις, ιδέες που έχουν άμεση σχέση με το θέμα της μετανάστευσης και τις καταγράφουμε στον πίνακα κάτω από το χρώμα του κάθε καπέλου που έχουμε προσημειώσει σύμφωνα με τις προτάσεις των ίδιων των μαθητών. Μ’αυτό τον τρόπο οι μαθητές έχουν αρχίσει να εξοικειώνονται με τον τρόπο σκέψης των καπέλων.
Βήμα 3ο
Ζητείται από τις ομάδες να διαβάσουν έγγραφο πληροφοριακό υλικό που έχει διανεμηθεί και που εξηγεί βασικά προβλήματα που μπορεί να συναντήσει ένας μετανάστης στη χώρα που τώρα τον φιλοξενεί. Οι ομάδες κάνουν silent reading και κατανοούν τα προβλήματα. Καλούνται να συμπεράνουν και να συμπληρώσουν στα κενά το είδος του κάθε προβλήματος, όπως “language problem”, “racial problem”, “socio-economic problem” κλπ. (language awareness). Ακολουθεί συζήτηση για το θέμα (διαπίστωση των προβλημάτων, συναισθήματα, τρόποι αντιμετώπισης των προβλημάτων, προτάσεις/άσπρο καπέλο, κόκκινο καπέλο, κίτρινο καπέλο, πράσινο καπέλο). Προστίθενται στον πίνακα λέξεις και ιδέες κάτω από το όνομα του κάθε καπέλου.
Βήμα 4ο
Ζητείται από τις ομάδες να διαβάσουν απόσπασμα από πεζό κείμενο Άγγλου συγγραφέα που αναφέρεται στη ζωή ενός Κινέζου μετανάστη στην Αγγλία. Καλείται η κάθε ομάδα, άρα και το κάθε καπέλο, να συνεισφέρει την οπτική της για τα προβλήματα του χαρακτήρα της ιστορίας με την ολοκλήρωση της ανάγνωσης (lateral thinking). Ακολουθεί speaking όπου οι μαθητές καλούνται να διαπιστώσουν ποιος τρόπος σκέψης είναι ο αγαπημένος τους (self-awareness).
Βήμα 5ο
Διανέμεται στους μαθητές ποίημα που αναφέρεται στη νοσταλγία ανθρώπου που έχει αναγκαστεί να εγκαταλείψει την πατρίδα του για ένα καλύτερο αύριο. Ζητείται από τους μαθητές να μετακινηθούν προς όποια ομάδα επιθυμούν τώρα πια (αυξημένη επίγνωση διαφόρων τρόπων σκέψης) και να ενσωματωθούν πλέον εκεί (empathy). Καλούνται οι ομάδες-σκεπτόμενα καπέλα να μοιραστούν την οπτική τους με τις υπόλοιπες ομάδες σε σχέση με το περιεχόμενο του ποιήματος.
Βήμα 6ο
Οι μαθητές έρχονται σε επαφή με οπτικοακουστικό υλικό που παρουσιάζει συνεντεύξεις μαθητών που οι γονείς τους έχουν για ποικίλους λόγους αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τη χώρα τους. Καλείται το κάθε καπέλο να μιλήσει για τον τρόπο με τον οποίο είδε το υλικό αυτό (παράλληλη σκέψη & επικοινωνιακές δεξιότητες).
Βήμα 7ο
Ζητείται από την κάθε ομάδα-σκεπτόμενο καπέλο να αποτυπώσει το πρόβλημα της μετανάστευσης με όποιο τρόπο επιθυμεί: σκίτσο, ζωγραφιά, ποίημα, πεζό, ενημερωτικό φυλλάδιο, παρουσίαση power point, συνέντευξη κλπ (ενσυναίσθηση/μεταγνώση/έκφραση).
*Για τη μέγιστη αξιοποίηση της διαδικασίας από διδακτικής και από μεθοδολογικής πλευράς, θα ήταν ενδεδειγμένη και η συμπλήρωση ενός Learning log/Diary που θα κατέγραφε την όλη διαδικασία , τις διαφορετικές απόψεις για το θέμα που συζητείται, την οπτική του κάθε καπέλου, τα προβλήματα της διαδικασίας και την τελική έκβαση/συμπεράσματα.un.com
 
 

Πέμπτη, 11 Οκτωβρίου 2012

Παράλληλη Σκέψη και Δημιουργική Σκέψη

Παράλληλη Σκέψη και Δημιουργική Σκέψη


Αγαπητέ Ανέστη,
Είδα πρόσφατα ένα βίντεο[1] με τίτλο «Η παράλληλη σκέψη και η δημιουργική σκέψη» στο οποίο ο Edward de Bono μιλάει για την «παράλληλη σκέψη».
Η «παράλληλη σκέψη» είναι μια έννοια που αναπτύχθηκε την δεκαετία του 60 από τον de Bono. Σήμερα η «παράλληλη σκέψη» αποτελεί τη βάση πολυάριθμων τεχνικών δημιουργικότητας.
Σου γράφω λοιπόν πολύ συνοπτικά τι συγκράτησα και πιθανόν να σε βοηθήσει και σένα.
Ο κύριος στόχος της «παράλληλης σκέψης» είναι να αποκτήσεις νέες ιδέες, απρόσμενες ιδέες, δημιουργικές σκέψεις. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, η παράλληλη σκέψη βοηθάει στην τροποποίηση της αντίληψης που έχουμε για τον κόσμο. Καθώς ο εγκέφαλος προτιμά την ευκολία/άνεση των προκατασκευασμένων προτύπων (προσωπικών ή πολιτιστικών), δεν έχει την τάση να αλλάζει τις αντιλήψεις που έχουμε σχηματίσει. Ως εκ τούτου, πρέπει να βρούμε τρόπους για να τον αναγκάσουμε να εξετάσει εναλλακτικές οπτικές, να τον ωθήσουμε να σκεφτεί διαφορετικά.
Η δημιουργική σκέψη δεν είναι μόνον ένα προσωπικό ταλέντο όπως πιστεύουν οι περισσότεροι αλλά είναι μια δεξιότητα. Ως εκ τούτου, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι κάθε άτομο που θέλει να κάνει μια προσπάθεια προς την κατεύθυνση αυτή θα μπορέσει να αναπτύξει δεξιότητες που συνδέονται με δημιουργικές σκέψεις. Θα ήταν λάθος να πιστεύουμε ότι η δημιουργική σκέψη είναι προνόμιο μόνον των καλλιτεχνών ή μόνον αυτών που έχουν προδιάθεση σε αυτόν τον τρόπο σκέψης.
Τι σημαίνει να είσαι δημιουργικός; Ο De Bono δίνει μια σαφή απάντηση στο ερώτημα αυτό. Αντίθετα με ό,τι πολλοί πιστεύουν, το να είναι κάποιος δημιουργικός δεν σημαίνει να κάνεις διαφορετικά πράγματα από τους άλλους. Το να είσαι δημιουργικός σημαίνει να γεννάς αξιόλογες ιδέες.
Πως θα το καταφέρεις αυτό; Για να σκεφτείς, πρέπει να βγεις «έξω από το κουτί» « Think outside the box ». Ποιο κουτί;
Σύμφωνα με τον de Bono η παράλληλη σκέψη επιτρέπει στην σκέψη να βγει από την «πεπατημένη οδό» και έτσι να βρει άλλες ιδέες. Το « Think outside the box »  σημαίνει ουσιαστικά να σκέφτεσαι πέρα από τα συνηθισμένα δηλαδή να είσαι δημιουργικός.
Όπως εξηγεί, αρχικά, η σκέψη μας είναι τοποθετημένη μέσα σε ένα κουτί, ένα κουτί που αποτελείται από περιορισμούς, προσδοκίες, ιδέες, αντιλήψεις και προκαταλήψεις που χρησιμοποιούμε όταν σκεφτόμαστε μέσα σε αυτό το κουτί. Όταν κάποιος θέλει να βρει νέες ιδέες, τότε θα πρέπει να βγει έξω από το κουτί, να αποδράσει από αυτό.
Ως στόχο πρέπει να έχει να αλλάξει τις ιδέες του, τις αντιλήψεις του, τους περιορισμούς, τους κανόνες. Σκοπός του πρέπει να είναι να σκεφτεί έξω από τα συνηθισμένα όρια ώστε να βρει ιδέες που δεν θα του ερχόντουσαν στο μυαλό, αν είχε μείνει στο κουτί της συνηθισμένης σκέψης.
Να θυμάσαι λοιπόν:
Τι βοηθάει στην δημιουργικότητα;
Η πρόκληση που είναι το αντίδοτο στη λογική σκέψη! Η πρόκληση αποτελεί μια από τις θεμελιώδεις αρχές της παράλληλης σκέψης.
Τι αποτελεί τροχοπέδη στη δημιουργικότητα; Ο φόβος του λάθους

Με την ευχή να σε έχουμε γρήγορα στην παρέα μας…
Καλό Βράδυ
Κονδυλία



[1] Edward de Bono on creative thinking http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=UjSjZOjNIJg#!